درسنامه درس ششم پایه هشتم
درس ششــم پایه هشتــم
( راه ) موصوف / ( نیک بختی ) صفت ( یک ترکیب وصفی است ).
متن درس
یکی از مهارت های اصلی زبان ......
درک پیام متن :
دانش ادبی و زبانی و معنی کلمات متن
گام ( قدم ) / باز خوانی ( باز قید تکرار ) به معنی دوباره خوانی
تلفظ ( خواندن ) / مطابقت (هم خانواده اش تطبیق) در کنار هم قرار دادن و مقایسه کردن / تلفظ ( نحوه خواندن ) /
خوانش ( اسم مشتق ) خوان + -ِش ( بخوان : ( بن فعل مضارع است
متن درس
بنابر این خواندن ...... مخاطب آن ا ندرز است
دانش ادبی و زبانی و معنی متن
درون مایه ( محتوا ) / ( تناسب ) مناسب و هم خانواده متناسب و مناسب است
پیکارگرانه ( جنگجویانه ) / ستایش ( حمد کردن ) / نیایش ( رازو نیاز کردن با خدا )
/ فروتنی و خاکساری ( مترادف ) یعنی تواضع داشتن متضاد آن می شود کبــرو غــرور / محتوی ( درون مایه ) / می خوانیم (
مضارع اخباری) / ( به گونه ای : به شکلی
مخاطب : شنونده حس کند که خودش مخاطب آن اندرز است
قالب این شعر مثنوی است و مثنوی شعری است که هر بیت قافیه ای جداگانه ای دارد و برای سرودن منظومه های بلند از
این قالب استفاده می شود
قافیه در بیت اول ( جویم وگویم ) و در بیت دوم ( سحرخیز و بپرهیز) و در بیت سوم ( مهربان و جان ) و در بیت چهارم
( پدرو سر) و دربیت پنجم (خرسند و خداوند ) و در بیت ششم ( تمیز و عزیز ) و در بیت هفتم ( استاد و یاد ) و در بیت هشتم
(راست و ضررهاست ) و در بیت نهم ( خواب و باب ) در بیت دهم ( افزود و سود ) و دربیت یازدهم ( کار و مشمار)
معنی بیت اول
هدف من از گفتن این نصیحت سعادت و خوشبختی توست بنابراین هر چه را می گویم گوش کن و بپذیر
دانش ادبی
(جویم و گویم ) قافیه است و جناس ناقص اختلافی است
دانش زبانی
زین ( مخفف از این )
( زین گفته ) گروه اسمی ، هسته ( گفته ) وابسته پیشین (این)
/ ((سعادت تو) گروه اسمی ، هسته ( سعادت) و مفعول، وابسته پسین ( تو ) که مضاف الیه است / مضارع اخباری (جویم )
فعل امر ( یاد بگیر) / گروه اسمی (هرچه ) که ( هر ) صفت مبهم ( چه ) هسته / مضارع اخباری ( گویم ) که می گویم بوده
است / بیت سه جمله است
معنی بیت دوم
در تمام زندگی خود سحرخیز باش و از خواب صبحگاهی دوری کن
دانش ادبی
(سحرحیز و بپرهیز( قافیه است
دانش زبانی
بیت از دو جمله تشکیل شده است/ ( می باش ) فعل امر / ( سحر خیز) مرکب / ( وز) مخفف و از
سحر گهان ) مشتق به معنی هنگام سحر ، مخفف کلمه سحرگاهان و ( ان ) علامت زمان است و (سحر +گاه )( گاه ) پسوند
زمان و مکان است / ( بپرهیز ) فعل امر به معنی دوری کن
معنی بیت سوم
با مادر خودت مهربان باش و حالت رفتارت مهربانانه باش و از دل و جان خدمت به او باش
دانش ادبی
) کنایه در مصرع دوم ( آماده خدمت کسی بودن ) آماده خدمت باتمام دل و جان بودن / واج آرایی در حرف (ش)
دانش زبانی
بیت دارای دو جمله است / ( مهربان ) مسند / ( به جان ) متمم قیدی ( چون حرف اضافه ( به ) و متمم ( جان )
هر دو قابل حذف هستند قید می شوند
معنی بیت چهارم
با پدرت محترمانه رفتار کن و از دستورش سر پیچی نکن ( از پدرت اطاعت کن )
دانش ادبی
( چشم و سر ) مراعات النظیر/ ( سر مپیچ ) کنایه از نافرمانی / ( را ) ردیف / ( پدر و سر ) قافیه
دانش زبانی
/ ( را ) حرف اضافه به معنی ( به ) ( به پدر ) که ( پدر ) متمم ((را ) در مصرع دوم نشانه مفعول است
/ ( نگر ) فعل امر است
معنی بیت پنجم
وقتی که پدر و مادر از تو راضی باشند خداوند هم ازتو راضی وخشنود می شود
دانش ادبی : ( خرسند و خداوند ) قافیه / ( تو و دو ) جناس / ( خرسند و خرسند ) تکرار / مصرع دوم تلمیح دارد به آیه
(رضی الله فی رضی الوالدین : رضایت خداوند در رضایت والدین است .)
دانش زبانی
(چون ) قید زمان / ( این دو ) گروه اسمی (این ) صفت شمارشی ( دو ) هسته
معنی بیت ششم
اگر مودب و صاحب تشخیص باشی نزد همه عزیز و دوست داشتنی خواهی بود
دانش ادبی
) باشی و باشی ) ( ردیف ) / تمیز و عزیز (قافیه )
دانش زبانی
چون ) به معنی اگر حرف شرط / ( باشی ) مضارع / ( پیش :حرف اضافه به معنی ( نزد ) / ( همه کس ) متمم /
(همه ) صفت مبهم و وابسته پیشین و ( کس ) هسته گروه اسمی / ( عزیز ) گروه اسمی و چون یک کلمه هست خودش
هسته هست و نقش آن مسند / ( باشی ) فعل ا سنادی
معنی بیت هفتم
تلاش کن که هر چه را معلم به تو می گوید و آموزش می دهد همه را با سرعت و زیرکی یاد بگیری
دانش ادبی
( استاد و یاد ( قافیه
دانش زبانی
( (می کوش ) فعل امر به معنی تلاش کن ( بکوش ) / ( گوید ) می گوید و مضارع اخباری است /
گیری همه را به چابکی یاد در اصل یاد بگیری بوده است و مضارع التزامی / ( چابکی ) با سرعت
معنی بیت هشتم
آگـاه باش که همیشه حرف راست را بگویی و از دروغ دوری کنی حتی اگر گفتن سخنان راست به ضرر تو باشد
دانش ادبی
مصرع اول تلمیح دارد به حدیث ( قل الحق ان کان مرا ) و ( النجاه فی الصدق )است که ترجمه ی آن ها چنین
است ( حق را بگو اگر چه تلخ باشد ) و ( نجات انسان در راستی است ) / و تلمیح به حدیث پیامبر هم دارد که می فرماید (
قولو ا الحق و لو علی انفسکم ))
دانش زبانی
(زنهار ) اصوات و به معنی آگاه باش و شبه جمله است / ( مگو ) فعل نهی / ( تو را) برای تو که حرف اضافه و متمم /
( ضررهاست ) ضررها است و ( است ) به معنای وجود داشتن است و فعل غیر ربطی است / بیت دارای سه جمله است
معنی بیت نهم
هنگامی که هر شب برای خوابیدن به رختخواب می روی در این باره خوب فکر کن
دانش ادبی
(جامه خواب ) مجاز از رختخواب / بیت نهم و بیت دهم از نظر معنا کردن بهم ارتباط دارند که به این آرایه موقوف المعانی
می گویند
دانش زبانی
( (روی ) می روی مضارع اخباری / جامه ( لباس ) / ( اندر ) در / ( باب ) موضوع و زمینه / ( تامل ) اندیشه کردن
معنی بیت دهم
که امروز چه قدر به علم و دانش تو اضافه شد و از کارهایی که انجام دادی چقدر سود بردی
دانش ادبی
این بیت و بیت نهم را باید با هم معنی کردو موقوف المعانی است
دانش زبانی
(کان ) که درآن / ( چه ) در مصرع اول ضمیر پرسشی است و درمصرع دوم صفت پرسشی است به معنی چه سود برده ای ؟
معنی بیت یازدهم
روزی را که در آن کار مفیدی انجام نداده ای جز روزهای تلف شده بدان و از روزهای عمرت به حساب نیار
دانش ادبی
(کار و مشمار ) قافیه است
دانش زبانی
( ی ) در روزی ی نکره است / ( مشمار ) فعل نهی است
معنی کلمات راه نیک بختی فارسی هشتم
سعادت: خوشبختی / می کوش: کوشش کن / چابکی: زرنگی، چالاکی / به چابکی: به سرعت
سر پیچیـدن : نافرمانی کردن، اطاعت نکردن/ خرسند: راضی، خشنود/ / زنهار: بدان و آگاه باش/
جامه: لباس / تأمّل: اندیشه، تفکّر / باب: مورد / نشمار: به شمار نیاور
لغات بخش اول درس ششم: راه نیک بختی صفحه
خوانش: خواندن / مؤثر: اثر گذار / درک: فهم / پیکارگرانه: باجنگاوری / فروتنی: خاکساری، تواضع
محتوا: شامل، درون مایه / لحن: آهنگ / حماسی: شجاعانه / گونه ای: نوعی / نصیحت: پند
باعرض سلام وخسته نباشید ؛ امید است از نکات منتخب در این وبلاگ نهایت استفاده راببرید.